حسين قلى خان نظام السلطنه مافى
71
خاطرات و اسناد حسين قلى خان نظام السلطنه مافي ( فارسى )
معين كردم كه محرمانه در گردش باشند و هروقت هريك را ديدند بگيرند . چون معمول آنها داشتن قداره بود و قرهمينا كه طپانچهء دهن گشادى است كه در قديم به كمر مىزدند ، دو دسته هم سرباز از فوج شوكت كرمان خواستم كه با فتح الله خان ياور ، مرتضى قلى خان وكيل الملك فرستاد . آنها را قرار دادم در شهر ، كه شبها براى دستگيرى آنها بگردند . گاهى نيز بعضى نوكرهاى زرنگ را هم در شهر با سربازها و هم در بيرون با سوارها مىفرستادم . چندى دست و پاى الواط از هرزگى بسته شد . تبعيد ميرزا عيسى وزير چهل روز بعد از ورود من ، برادرم محمد حسن خان با عيال و بنه رسيد . در اين بين ، مرحوم ميرزا عيسى وزير را از تهران تبعيد و روانهء كرمان كرده بودند « 13 » . مشار اليه وارد يزد شد و حضرات الواط متوسل به او شدند كه ، ما التزام مىدهيم كه ترك اعمال سابقه را كرده و در دربخانهء حكومت داخل فراشخانه نوكرى كنيم كه راه معاش داشته باشيم . من قبول نكردم و به ميرزا عيسى گفتم ، اگر مىخواهند جانشان محفوظ باشد ، در خدمت شما بيايند كرمان ؛ به مرتضى قلى خان مىنويسم كه آنها را نوكر كند و جزء عملجات هراداره كه خودشان مىخواهند برقرار نمايد و معاش آنها را هم به قاعده برسانند . ميرزا عيسى به آنها گفته و آنها هم قبول كرده با ميرزا عيسى به كرمان رفتند . يزد امن و مردم آسوده شدند . بعد از چند ماهى ، چند نفر از اهل محلهء شاه ابو القاسم بناى اعمال آن طبقه را گذاشتند . فتح الله خان ياور را با دو دسته سرباز و چند نفر نوكر خودم با اسلحه فرستادم ، چند نفر را دستگير كرده و باقى فرارى شدند و خانههاى آنها را به كلى منهدم نمودند . ديگر زحمتى و مسئوليتى نداشتم . حمام ارگ چون مرحوم ميرزا شفيع وزير كه از جانب خان بابا خان سردار به وزارت محسن خان پسر سردار در يزد بود و مأمور تعميرات يزد شد ، حمام ارگ را آنقدر بزرگ بنا كرده بود كه براى تمام نوكرهاى ساخلوى قلعه كافى باشد ، براى حكومت هميشه كثيف و بهواسطهء كمى سوخت يزد ، اغلب گرم نمىشد . در جنب باغچهء حكومتى كه در پشت تالار ديوانخانه بود ، ميانهء ديوار قلعه و ديوار باغچه در سمت شرقى ، بناى حمامى كوچكتر را گذاشتم كه فرش و ازارهء او از سنگ مرمر است . ولى هنوز به اتمام نرسيده ، استدعاى احضار به دار الخلافه كردم . زيرا كه در ماه ذيقعده مأمورين صندوق عدالت و تنظيمات كه به جميع ممالك محروسه فرستاده بودند ، وارد يزد شدند . من ملاحظه كردم كه با اين حالت الواط يزدى و اين ترتيباتى كه در دول متمدنه جاريست ، توقف من جز توليد بىنظمى
--> ( 13 ) - ناصر الدين شاه كه مايل به عود سپهسالار بود ، مخالفين او را از كار بر كنار نمود . يكى از آن افراد كه به اين دليل تبعيد شد ميرزا عيسى وزير بود .